Алынды: 12.01.2026
Қабылданды: 10.02.2026
Онлайн жарияланды: 30.03.2026
ӘӨЖ: 616.314-089.23-036.8
DOI: 10.70113/1815-9443.2026.86.20.001
ОРТОДОНТИЯЛЫҚ ЕМНІҢ РЕЦИДИВІ ВЕРТИКАЛЬДЫ ӨСУ ТИПІ ЖӘНЕ ШЕКАРАЛЫҚ ҚАҢҚАЛЫҚ III КЛАСС КЕЗІНДЕ: ҮШІНШІ МОЛЯРЛАР МЕН ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ РӨЛІ (КЛИНИКАЛЫҚ ЖАҒДАЙ)
Досбердиева Г.Т., Каримова А.А., Досматова К.Р., Валов К.М., Бименов К.С.
«С.Ж.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті» КЕАҚ,
Алматы қ., Қазақстан
Кіріспе. Вертикальды өсу типі және шекаралық қаңқалық III класс кезінде қаңқалық компонентті жеткіліксіз бағалау ем тактикасын дұрыс таңдамауға және рецидив қаупінің жоғарылауына әкеледі. Толыққанды цефалометриялық талдау жүргізілмеген жағдайда шамадан тыс тіс-альвеолярлық компенсация (төменгі күрек тістердің ретроклинациясы, молярлардың экструзиясы) орын алып, нәтижесінің тұрақтылығы төмендеуі мүмкін. Үшінші молярлардың жарып шығуы әрдайым тістердің тығыз орналасуының тікелей себебі бола бермейді, алайда бейімделген науқастарда мезиальды күш векторының әсерінен тығыздалуды күшейтуі мүмкін. Жұқа пародонтальды биотип кезінде бұл жағдай қызыл иек рецессиясы мен қабыну өзгерістерінің даму қаупін арттырады.
Мақсаты. Вертикальды өсу типі және шекаралық қаңқалық III класы бар науқастарда диагностикалық қателіктер мен үшінші молярлардың жарып шығуына байланысты ортодонтиялық ем рецидивінің себептері мен механизмдерін анықтау.
Материалдар мен әдістер. Зерттеуде клиникалық жағдай қарастырылды. Диагностика кезеңінде модельдер талдауы, цефалометриялық талдау, ОПТГ және КТ деректерін талдау жүргізілді.
Нәтижелер. Клиникалық жағдай шекаралық қаңқалық III класс және вертикальды өсу типі кезінде шамадан тыс тіс-альвеолярлық компенсация рецидив қаупін арттыратынын көрсетті. Үшінші молярлар әрдайым тістердің тығыздалуын тудырмайды, бірақ қаңқалық дисгармония және пародонтологиялық қауіп болған жағдайда тұрақсыздықты күшейтуі мүмкін. Ұзақ мерзімді тұрақтылық өсу ерекшеліктеріне, жұмсақ тіндердің қысымына, пародонт жағдайына және таңдалған ретенциялық протоколға байланысты. Кешенді диагностика үшінші молярларды жұлу көрсеткіштерін және вертикальды параметрлер мен окклюзиялық жазықтықты бақылау үшін TADs қолдану қажеттілігін негіздеуге мүмкіндік береді.
Қорытынды. Вертикальды өсу типі кезінде қаңқалық компонентті жеткіліксіз бағалау рецидивтің маңызды факторы болып табылады. Үшінші молярлардың жарып шығуы, әсіресе жұқа пародонтальды биотипте, постретенциялық тұрақтылықты төмендетуі мүмкін. Ұзақ мерзімді нәтиже ретенция протоколын дұрыс таңдауға және пәнаралық тәсілге байланысты. Ортодонтиялық компенсация мен хирургиялық ем арасындағы таңдау кеңейтілген диагностика негізінде жүргізілуі тиіс.
Түйінді сөздер: ортодонтиялық ем рецидиві, III қаңқалық класс, вертикальды өсу типі, үшінші молярлар, TADs, пародонтологиялық қауіп.
