Алынды: 28.05.2026
Қабылданды: 19.06.2026
Онлайн жарияланды: 30.06.2026
ӘОЖ: 616.314.13-007.23-084
DOI: 10.70113/1815-9443.2026.36.59.008
БАЛАЛАРДАҒЫ МОЛЯРЛЫ-КҮРЕК ТІСТЕР ГИПОМИНЕРАЛИЗАЦИЯСЫНЫҢ АЛДЫН АЛУ ЖӘНЕ ЕМДЕУДІҢ КЛИНИКАЛЫҚ-МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ПАТОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТӘСІЛДЕРІ: ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
Оспанов С.К.¹, Ермуханова Г.Т.², Кенже М.М.²
¹ Қазақстан медицина университеті «Қоғамдық денсаулық сақтау жоғары мектебі», Алматы, Қазақстан
² С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті, балалар стоматологиясы кафедрасы, Алматы, Қазақстан
Өзектілігі. Молярлы-күрек тіс гипоминерализациясы (МКГ) балалардағы тұрақты тістер эмалінің қалыптасуының ең жиі кездесетін бұзылыстарының бірі болып табылады және тістердің жоғары сезімталдығымен, эмальдың тіс жарып шыққаннан кейінгі бұзылуымен, тісжегінің даму қаупінің жоғарылауымен және пациенттердің өмір сапасының төмендеуімен сипатталады. Зерттеулердің көптігіне қарамастан, МКГ этиологиясы, ерте диагностикасы және емдеудің оңтайлы тактикасын таңдау мәселелері әлі де ғылыми талқылау нысаны болып қала береді.
Зерттеудің мақсаты. Балалардағы молярлы-күрек тіс гипоминерализациясының таралуы, этиологиясы, патогенезі, клиникалық-морфологиялық ерекшеліктері, диагностикасы, профилактикасы және емделуі жөніндегі заманауи деректерді жинақтау, сондай-ақ Қазақстан Республикасында зерттеулерді дамыту мен клиникалық ұсынымдарды енгізудің перспективалық бағыттарын анықтау.
Материалдар мен әдістер. 2015–2025 жылдар аралығында PubMed, Scopus және Web of Science дерекқорларында индекстелген ғылыми жарияланымдарға аналитикалық шолу жүргізілді. Шолуға жүйелі шолулар, метаталдаулар, клиникалық зерттеулер және МКГ мәселелеріне арналған халықаралық ұсынымдар енгізілді.
Нәтижелері. Әлем бойынша МКГ таралуы балалар арасында шамамен 13–14%-ды құрайтыны анықталды. Негізгі қауіп факторларына жүктілік кезіндегі ананың аурулары, перинаталдық кезеңнің асқынулары, ерте балалық шақтағы инфекциялар мен қызбамен өтетін аурулар жатады. Емдеудің заманауи әдістеріне реминерализациялаушы терапия, фиссураларды герметизациялау, адгезивті реставрациялар, тот баспайтын болаттан жасалған тәждер және ортодонтиялық сүйемелдеу кіреді. Перспективалы бағыттар ретінде шайырмен инфильтрациялау, биомиметикалық реминерализация және ерте диагностиканың жаңа әдістері қарастырылады.
Қорытынды. МКГ балалар стоматологиясындағы өзекті пәнаралық мәселелердің бірі болып табылады. Қазақстан үшін эпидемиологиялық зерттеулер жүргізу, ұлттық клиникалық ұсынымдарды әзірлеу және стоматологтардың МКГ диагностикасы мен емдеуі бойынша кәсіби даярлығын арттыру басым бағыттар болып табылады.
Түйінді сөздер: молярлы-күрек тіс гипоминерализациясы; МКГ; эмаль гипоминерализациясы; балалар; балалар стоматологиясы; диагностика; профилактика; емдеу.
