Алынды: 21.04.2026
Қабылданды: 24.04.2026
Онлайн жарияланды: 30.06.2026
ӘОЖ: 616.314-089.843
DOI: 10.70113/1815-9443.2026.25.99.002
ДЕРЕУ, ЕРТЕ ЖӘНЕ КЕШІКТІРІЛГЕН СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ ИМПЛАНТАЦИЯДАН КЕЙІНГІ ПЕРИИМПЛАНТАТ ТІНДЕРІНІҢ ӨЗГЕРІСТЕРІ
Бегуло Б.М.1, Болат Д.Б.1, Скворцов Н.В.1, Төлегенов А.Д.1,
Фанаров А.Б.1, Замураева А.У.2, Егізбекова А.Б.2, Кемелова Г.Б.2
1 «Астана медицина университеті» КеАҚ стоматология мектебінің екінші курс студенттері,
Алматы, Қазақстан
2 «Астана медицина университеті» КеАҚ ортопедиялық және балалар стоматологиясы кафедрасы,
Алматы, Қазақстан
Кіріспе. Қазіргі стоматологиялық имплантологияда тіс жұлынғаннан кейін имплантатты орнатудың бірнеше мерзімдік хаттамасы қолданылады: дереу, ерте (дереу-кешіктірілген) және кешіктірілген имплантация. Имплантатты орнату уақыты сүйек және жұмсақ тіндердің қайта құрылуына, периимплантат шырышты қабығының тұрақтылығына, эстетикалық нәтижеге және регенеративті ем қажеттілігіне әсер етуі мүмкін.
Мақсаты. Дереу, ерте және кешіктірілген дентальды имплантациядан кейінгі периимплантат қатты және жұмсақ тіндердегі өзгерістер туралы әдеби деректерді клиникалық және эстетикалық салдарлар тұрғысынан жинақтау және салыстыру.
Материалдар мен әдістер. Қолжазба нарративті әдеби шолу ретінде түзетілді. Электрондық іздеу 2010-2024 жылдар аралығындағы PubMed/MEDLINE жарияланымдарына бағытталды; қосымша ретінде жүйелі шолулардың, метаанализдердің және консенсус құжаттарының әдебиеттер тізімдері қолмен қаралды. Іздеу терминдері дереу имплантация, ерте имплантация, кешіктірілген имплантация, периимплантат тіндері, жұмсақ және қатты тіндер өзгерістері, маргиналды сүйек жоғалуы және эстетикалық нәтижелер ұғымдарын қамтыды. Бастапқы іздеу хаттамасында PRISMA сызбасы, сандық іріктеу көрсеткіштері және жүйелі қателік қаупін формалды бағалау болмағандықтан, мақала жүйелі емес, нарративті шолу ретінде ұсынылды.
Нәтижелер. Дереу имплантация тек қолайлы клиникалық жағдайда негізделген: лунка қабырғаларының сақталуы, вестибулярлы сүйек қабырғасының жеткілікті қалыңдығы, жедел инфекцияның болмауы, жұмсақ тін фенотипінің қолайлылығы және бастапқы тұрақтылық. Ерте имплантация, әдетте, 4-8 аптадан кейін жұмсақ тіндер жазылған соң жүргізіледі және инфекциялық тәуекелді төмендетіп, бір мезгілде аугментация жүргізуге мүмкіндік береді. Кешіктірілген имплантация айқын ақаулар, қабыну немесе пациентке байланысты уақытша қарсы көрсетілімдер кезінде өзекті болып қала береді, бірақ альвеолярлы қыр көлемінің азаюымен және сүйек пластикасы қажеттілігімен жиірек байланысты.
Талқылау. Қолда бар дәлелдерді сын тұрғысынан бағалау қажет, өйткені енгізілген жарияланымдар зерттеу дизайны, бақылау мерзімі, имплантация мерзімдерінің анықтамалары, лунканың бастапқы жағдайы, тін фенотипі, аугментация хаттамалары және нәтижелерді бағалау тәсілдері бойынша әркелкі. Имплантаттардың өміршеңдігі ұқсас болуы қатты және жұмсақ периимплантат тіндерінің бірдей өзгеретінін білдірмейді; сүйек ремоделденуі, шырышты қабық рецессиясы, эстетикалық тұрақтылық, аугментация қажеттілігі және асқыну қаупі бөлек бағалануы тиіс.
Қорытынды. Имплантация мерзімі сүйек фенотипіне, жұмсақ тін жағдайына, эстетикалық аймаққа, қабыну статусына, пациент факторларына және бастапқы тұрақтылыққа қарай жеке таңдалуы тиіс. Барлық клиникалық нәтижелер бойынша әмбебап артық хаттама жоқ.
Түйінді сөздер: дереу имплантация; ерте имплантация; кешіктірілген имплантация; периимплантат тіндері; қатты тіндер; жұмсақ тіндер; тін регенерациясы; эстетикалық нәтиже.
