Редакцияға келіп түсті: 2026 жылғы 04 шілде
Жариялауға қабылданды: 2026 жылғы 07 тамыз
Онлайн жарияланды: 2026 жылғы 30 қыркүйек
ӘОЖ: 616.314-089.23:616.322-089-053.2
МҒТАХ: 76.29.55
DOI: 10.70113/1815-9443.2026.81.64.004
АДЕНОТОМИЯДАН КЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫ ПӘНАРАЛЫҚ ОҢАЛТУДЫҢ БІР ЖЫЛДЫҚ НӘТИЖЕЛЕРІ: OMES ЖӘНЕ OSA-18 ҚОЛДАНЫЛҒАН ПРОСПЕКТИВТІ БАҚЫЛАНАТЫН ЗЕРТТЕУ
Э.К. Ильясова¹*, М.К. Искакова², У.А. Куватбаева¹
¹ «Қазақ-Ресей медициналық университеті» МЕББМ, Алматы, Қазақстан
² С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті, Алматы, Қазақстан
* Хат-хабар алмасуға жауапты автор
Кіріспе: Орофациалды миофункционалдық бұзылыстар балалар арасында, әсіресе аденотомиядан кейін, жиі кездеседі және тұрақты ауызбен тыныс алу, инфантильді жұтыну және тілдің қалыптан тыс орналасуы түрінде көрінуі мүмкін. Бұл функционалдық бұзылыстардың жоғары таралуына қарамастан, қазіргі операциядан кейінгі ұсынымдарда ортодонтиялық бақылау әдетте қарастырылмаған. Дегенмен, ортодонтиялық бағалау мен миофункционалдық терапияны қамтитын пәнаралық оңалтудың функционалдық қалпына келуді жақсартатыны туралы дәлелдер артып келеді. Сондықтан аденотомиядан кейінгі балалардағы кешенді пәнаралық тәсілдің нәтижелерін бағалау маңызды клиникалық мәнге ие.
Мақсаты: Аденотомиядан кейін аденоид гипертрофиясы бар балаларды оңалтуда кешенді пәнаралық тәсілдің тиімділігін бағалау.
Материалдар мен әдістер: Проспективті бақыланатын салыстырмалы зерттеуге аденотомиядан өткен, II класс тістем аномалиясы бар 6 жастағы 80 ұл бала енгізілді. Негізгі топ (n=40) ортодонтиялық еммен бірге орофациалды миофункционалдық терапия және логопедиялық түзету алды, ал салыстыру тобы (n=40) тек ортодонтиялық ем қабылдады. Барлық қатысушылар клиникалық және рентгенологиялық ортодонтиялық тексеруден, OMES хаттамасы және OSA-18 сауалнамасы бойынша бағалаудан өтті. Нәтижелер ем басталғаннан кейін бір жылдан соң бағаланды. Топтар арасындағы емнен кейінгі айырмашылықтар Mann-Whitney U тестімен бағаланды; p<0,05 статистикалық мәнді деп қабылданды.
Нәтижелері: Пәнаралық оңалту алған балаларда тек ортодонтиялық ем қабылдаған балалармен салыстырғанда емнен кейінгі орофациалды миофункционалдық көрсеткіштер және OSA-18 нәтижелері жақсы болды. OMES бойынша берілген жалпы балл негізгі топта жоғары болды (34,8 қарсы 21,6; p<0,001). OSA-18 медианалық баллы негізгі топта төмен болды (22,0 [21,0-23,0] қарсы 25,0 [24,0-27,0]; p<0,001), бұл симптомдар ауырлығының төмендігін және денсаулыққа байланысты өмір сапасының жақсырақ екенін көрсетті.
Талқылау: Нәтижелер осы таңдалған топта пәнаралық оңалту мен бір жылдық функционалдық және өмір сапасы көрсеткіштерінің жақсы болуы арасындағы байланысты көрсетеді. Қолжазбада топтарға бөлу тәсілі және OMES/OSA-18 бастапқы мәндері берілмегендіктен, нәтижелерді нақты себеп-салдарлық әсер ретінде емес, емнен кейінгі салыстырмалы деректер ретінде түсіндіру қажет.
Қорытынды: Аденотомиядан кейін II класс тістем аномалиясы бар 6 жастағы ұл балаларда ортодонтиялық емді, орофациалды миофункционалдық терапияны және логопедиялық түзетуді біріктірген пәнаралық оңалту тек ортодонтиялық еммен салыстырғанда бір жылдан кейінгі OMES және OSA-18 көрсеткіштерінің жақсы болуымен байланысты болды. Топтарға бөлу тәсілі нақты сипатталған, бастапқы өлшемдері бар және ұзақ мерзімді бақылауы жүргізілген ірі зерттеулер қажет.
Түйінді сөздер: орофациалды миофункционалдық бұзылыстар, тіс-жақ аномалиялары, аденоид гипертрофиясы, кешенді пәнаралық тәсіл, ортодонтиялық ем, дистальді окклюзия, OSA-18, OMES, ортодонтия.
